ذبيح الله صفا
1241
تاريخ ادبيات در ايران ( فارسى )
و نويسندگان مشهور خراسان در قرن هفتم و هشتم هجريست . ولادتش بسال 681 هجرى در هرات اتفاق افتاد و اين مصادف بود با حكومت سلسلهء آل كرت در آن شهر و در ناحيهء غور . سيفى تحصيلات خود را در همان شهر انجام داد و در ادبيات فارسى و عربى تبحّر يافت و از معارف اسلامى توشهء فراوان اندوخت و رياضيات و نجوم را نيز نزد حكيم سعد الدّين منجّم غورى آموخت و در همان احوال از كسب مهارت در شعر فارسى نيز غافل ننشست تا بوسيلهء استاد خويش حكيم سعد الدّين مذكور به ملك فخر الدين كرت كه دربارهء وى ضمن بيان احوال ربيعى فوشنجى سخن گفتهام ، درآمد و او را در قصايد و قطعات متعدد ستود ، چون ملك فخر الدين ، بعد از آنكه با بىمهرى اولجايتو و با لشكركشى « دانشمند بهادر » بجانب هرات مواجه شد ، ناگزير گشت كه هرات را رها كند و بقلعهء امان كوه برود و يكى از سرداران خود را بنام « جمال الدين محمّد سام » بجاى خود بگمارد ، دانشمند بهادر در مقابل دفاع مردانهء محمّد سام كشته شد و اولجايتو پسر دانشمند بهادر يعنى « بوجاى » و سردارى ديگر بنام امير يساول را مأمور سركوبى محمد سام كرد و سردار دلير غورى باز مدتى در برابر آن دو مقاومت نمود و عاقبت نيز او را بنامردى و تزوير كه شيوهء مغولان در جنگهاى دشوار بود ، از ميان بردند ( 706 هجرى ) . سيفى دلاوريهاى محمّد سام را در منظومهيى ببحر متقارب كه متجاوز از بيست هزار بيت داشت و به « سامنامه » موسوم بود ، بنظم كشيد . اين مثنوى را به خط خوب نوشته و بتصاوير آراسته بودند ولى از بدبختى او بعد از گرفتارى محمّد سام ، سيفى را نيز جزو اتباع و اشياع او دستگير كردند و حكم قتل او را صادر نمودند و او بتضرع و ابتهال ازين بليّه رست و بااينحال مدّتها مخذول و منكوب بود و باآنكه بعد از واقعهء محمّد سام و فوت ملك فخر الدّين ( 706 ه . ) ملك غياث الدّين كرت بسلطنت نشست ( 707 - 729 ه ) ولى سيفى را تا سال 717 به خدمت نپذيرفت و درين سال بسبب تأليف كتابى در علم آداب بنام « مجموعهء غياثى » او را مورد عنايت قرار داد و بعد از آن مأمور تدوين كتابى در تاريخ هرات از آغاز عهد چنگيز خان كرد و او كتاب مذكور را در سال